Now Reading
Nakulokhu kungenzeka yini kuvulwe ngeziteleka emanyuvesi?
Dark Light

Nakulokhu kungenzeka yini kuvulwe ngeziteleka emanyuvesi?

Seziqalile ukuzwakala izikhalo zaminyaka yonke kubafundi abaphase umatikuletsheni ngokungalazi ikusasa labo ngenxa yengcindezi abayithola esikhwameni sokubasiza ukuqhubeka nezifundo zabo ezikhungweni zemfundo ephakeme iNational Student Financial Aid Scheme (NSFAS).

Kuqala unyaka nje isikweletu sabafundi ezikhungweni zemfundo ephekeme sili-R16.5 wezigidigidi. Umatikuletsheni wangonyaka odlule wenze kahle uma kuqhathaniswa neminyaka emibili edlule, lapho izwe belihlaselwe uKhuvethe, kudla lubi nokunqamuka kukagesi. Izinga lokuphasa linyuke ngamaphesenti ali-3.7 lafinyelela kumaphesenti angama-80.1.

Lezi zibalo zibuyisa ithemba ngezinga lemfundo eNingizimu Afrika kepha kwabanye abafundi kuwukuqala komqansa wempilo. Kunabafundi osekuphele iminyaka emithathu beshizila bengalutholi uxhaso lweNSFAS, naphezu kokwenza kahle ezifundweni nokulandela yonke imigudu ebekiwe yokufaka izicelo.

Omunye wabo uMduduzi Makhanya owayefunda eSibusisiwe High School, eMbumbulu waphumelela umatikuletsheni ngowe-2019. UMakhanya uphakathi kwezinkulungwane zabafundi ezingakwazanga ukuqhubeka nezifundo ezikhungweni zemfundo ephakeme ngenxa yokwentula uxhaso.

Iphupho lakhe lokuba ngummeli lashabalala. Le yasesigodini iMadundube izithole isibamba amatoho eSiphingo ayikhokhela kancane, kodwa okuyisizayo ukuba ikwazi ukuqhubeka nempilo.

“Izethembiso ezenziwa uNgqongqoshe Wemfundo Ephakeme Nobuchwepheshe uDkt uNzimande njalo uma kuqala unyaka mayelana nokubhekelelwa kwabafundi zigcina zingafezekanga ngendlela. Laphaya emanyuvesi bafike bakutshele okunye, uma usuthi uyobhalisa uzolinda uxhaso. Sitshelwa ukuthi uMkhandlu wenyuvesi unendlela ethile oyilandelayo ngokwamukelwa kwabafundi ngoba kubalekelwa ukuthi kwande kakhulu isibalo sabafundi abagcina bengakhokhile,” kuzikhalela uMakhanya. 

Kuleli sonto uNgqongqoshe uNzimande umemezele ukuthi bonke abafundi abahlonzwe njengabazoluthola uxhaso lakwaNSFS bazovunyelwa ukuba babhalise ezikhungweni zemfundo ephakeme ngaphandle kokuphoqwa ukuba bakhokhe imali yokubhalisa.

Uveze ukuthi uhulumeni umatasa ukuphothula uhlelo oluzohlanganisa bonke abafundi  lapho bezobheka ukuthi umfundi ngamunye uludinga kanjani usizo nokuthi izifundo uziqhuba kusiphi isigaba sesikhungo.

Ube esexwayisa labo bafundi abathola uxhaso ngokungemthetho ngokuthi bazobathathela izinyathelo zomthetho nokungasho ukubavulela amacala obugebengu.

USthembiso Mkhize waseShowe obefunda eMgababa ophase umatikuletsheni ngowezi-2020 utshele elaboHlanga ukuthi angeke kwamthusa uma zizothi zisuka nje kuvumvuke iziteleka ngoba baningi abafundi abazimisele ngokuqhuba izifundo zabo kwazise namatoho ayagqoza ngaphandle.

Eqhuba uthe wayesekwenze konke okwakudingeka mayelana nesicelo sakhe esethenjisiwe ukuthi uzoluthola uxhaso kwaphetha ngokuba nhlanga zimuka nomoya.

“Abazali nomphakathi uyasijabulela uma siphumelele ebangeni leshumi kepha kithina sisuke sazi ukuthi yilapho kuqala khona indlela enzima yokuthola uxhaso. Njalo ngonyaka kuba nesibalo esithile sabafundi abayokwengeza kulaba abasuke behleli emakhaya ngenxa yokungalutholi uxhaso, kugcine sekuhlomula iningi lezingane eziphuma emizini engcono.”

See Also

Kubafundi abangama-922, 034 abebebhalisele umatikuletsheni ngonyaka odlule, bangama 278, 815 abathole imiphumela ebagunyaza ukuqhuba izifundo zabo emanyuvesi, abangama-197,357 baphase ngama-Diploma.

IKwaZulu-Natal neGauteng yizo izifundazwe ezibe nesibalo esikhulu sabafundi abathole abaphase ngamaBachelor.

AbeMikhandlu Yokuphathwa Kwezikole iminwe bayibhekisa ngakuhulumeni ngokuhluleka ukwengamela ngendlela uhlelo lokukhishwa koxhaso.

UNkk uMavis Zikode onguSihlalo esikoleni samabanga aphezulu ocele ukuba singavezwa ulandise ngokuthi, empeleni kumele engabe abafundi bayahlukaniswa nangezigaba, kubhekwe ukuthi waphasa ngamuphi unyaka kunokuba bahlanganiswe.

Uthi ukusho lokhu ngoba umfundi ophase ngonyaka we-2019 akuselula ukuthi ancintisane nophase ngonyaka odlule ngoba izinga liya ngokunyuka. Uveze ukuthi esikoleni akuso bayabalwa abafundi abaphumelelayo ukuthola uxhaso, yize befaka izicelo kusenesikhathi.

“Njengoba ngonyaka owedlule cishe zonke izifundazwe zilinyusile izinga, akubuzwa ukuthi kuminyene utshumo kwaNsfas, futhi kukhona nabafundi abaphasa eminyakeni edlule abasaludinga usizo,” kuphetha unkk uZikode.

Scroll To Top