Now Reading
Ukuthandiswa kuminxa yonke, kuqala kugcine kumuntu
Dark Light

Ukuthandiswa kuminxa yonke, kuqala kugcine kumuntu

Isenzeko sokuthandiswa sithombuluka othandweni ngaphansi kokhalo. Akugama nje leli eliphuma kunoma kumuphi umlomo noma kabani noma nini noma kanjani.

Isenzeko esifuze lesi singalindeleka ukuphinyiswa nokwenziwa ngothile ngenxa yezimiso ezithile ezimzongolozele. Alethusi uma liphuma kumninilo ngokwezimiso nangesikhathi esifanele. Akwethusi uma kwenziwa ngumninikho ngokwezimiso okuhambelana naleli gama.
Uma usesimeni sokuthandiswa, kusobala ukuthi usuke ungazithandeli nje wena siqu sakho, kepha ukhona okuthandisayo. Ukhona umphehli okulangazelelayo lokho okuthile, ozizwa usukuthanda. Umphehli lona onamandla ungumenzi, ukwenzisa lokhu akulangazelelayo wena njengomenziwa noma umenziswa. Kulolu khalo kuyacaca ukuthi umenzi kakwazi, ekwazi ukuzenzela ngoba uyakwazi ukuyaluzisa, athume lona okumele afeze lolo lumiselo.

Yimfihlakalo yamandla eyesabekayo nemangalisayo lena.
Lokhu kusobala ukuthi kunesidingo esikhulu sokubambana ngezandla zombili basingathane umenzi nomenziswa. Umenzi uma esekhombile kumenziswa, umenziswa uyaqiniseka ukuthi uyaligibela leli lembe lishisa ukuze kufezeke intando yomthumileyo. Okungenjalo uyagula ngempela umenziswa uma engaphumelelanga ukuyifeza le ntando ngenxa nje yokuphatheka kabi. Kusuke sekungenhla kwamadolo isibili kumenziswa/ kumthandiswa uma esephimisa elokuthi: “Sesingamane siphume.” Umbuzo osilelayo lapho ngothi: “Isini?” Indaba iyazisho. Wabuza ibhasi ibhaliwe? Yisisu phela lesi esishakazisa umaqondana, unina phela. Uze aze azi ukuphimisa la magama angenhla nje ngoba usencamile wageza izandla. Inhliziyo iyalangazelela, ilabalabela lokho kukhangezwe inkosi yakhe esiswini kepha kuze, akutholakali. Uphimisa la magama nje ngoba esephelile agambaqa. Ngamafuphi usebika manje komthumile, olokhu eliphela endlebeni, olokhu ebheke imbeko, ukuthi izawungena, izongena, petu amehlo. Ubika ukuthi usekwenzile konke abengakwenza ukuzuza lezi zibondlo nomcubuzo, kumnyama.

Uthi-ke “sesingamane siphume” nje ngoba wazi kahle kamhlophe ukuthi akungakho ukuthi umthumi lona ubengekho, ubengaboni konke asekwenzile. Uthi: “Lapho bengikhona, ubukhona nawe uzibonela ngo”si”. Uyazi yonke inhlupheko yami nawe. Akukho lapha ngingabuyi khona. Uma bekuyisona silingo lesi engilingwa nengivivinywa ngaso ukuthi uma ngibuye bulanza sekuyoba ukuphela kwendaba, ayisale isiphela kube kanye; kepha akungakuthanda kwami.” Umntanakhe angakulokotha akuthini ukumlinga ngokungaphezu kwamandla akhe? Ngisho uSomandla akakulokothi akuvivinye ngokungaphezu kwakho.
Kuyakhanya ukuthi bamunye laba bantu. Ekwenzeni, ekucabangeni, ekuphefumuleni, enyameni, kuphi naphi, yintwinye zwi; uyazazi ziya ogwayini? Ukuphatheka kabi koyedwa, wonke umshungu ubuhlungu, ubuqhathe umunyu ungafunga ukuthi ufelwe yizwe. Banozwela oludla umunyu. Isikhathi esiningi unina ubikisa okwengane enganeni ngoba noma yini eyenzekayo, phathaphatha, isisoswaneni isidumo. Injabulo nentukuthelo kanina itheleka ukuphazima kweso enganeni. Ubusubona ukuthi, hha! Kanti yikho lokhu abantu abadala bengathandisisi ingane okuthi kancane kancane isizoceba ezinye. Kancane kancane: “Ngizokuceba kubaba. Ngizokuceba kumama.” Ikakhulukazi uma kuyintshikazanyana. Bona sebelulele amehlo abo phesheya, okhalweni lweziyendane, zona ziyenda, ziyende zingananelwa muntu kanti ukhona oyedwa kwabayishumi nambili, ozibuzayo eziphendula ngalobu buyendeyende beziyendane. Ijwayezi liyedlulela futhi liyamedlulisa umuntu.

Ungaze uthuke usuphubuke wafa yinsini uma ubeke indlebe beyikhininda ukusuka nokuhlala abangayizwa ngosizwile. Uma iphethwe ngabayazi ukusuka nokuhlala, baze bazikhombe bazibize nangamagama izingane zabo nemikhuba ezazibagilisa yona. Ezinye njalo sezingamadoda emizi yawo, ezinye amakhosikazi emizini. Kepha indaba uyithole isuka ngonina obika ukuthandiswa izinto ezingekho kodwa kube kumele azifune azithole. Uyosizwa isalukazi esingunina sesithi: “Ukugilisa le mikhuba owawungigilisa yona nawe ngikuthwele. Phela ngaye sengaphenduka ingulube ethi: Hhu! Hhu! Hhu! EseNkandla, bheka! (ekhapheza ehlombe ngezandla). Uyakwazi ukufosha inhlabathi? Uyakwazi ukuqhumuza amatshe? Ngangidla udaka daka, daka phela ngithwele wena. Ufuzo luyedlulela-ke ntombi yomuntu; zingangawe namuhla.”

Uyosizwa esinye isalukazi sithi: “Ningcono-ke nina ngoba senahlala mboshelwe enqulwini yabayeni benu okwesifociya. Uthini ngathi? OVukayibambe ababethatha ijoyini amalombo, ebe ekushiye nomthwalo uzithwele emuva. Ingane ivele ithi nje ngifuna ubaba lapha. Uyobasathe, ubasathe, ithi nje ngimfuna lapha, angithinte. Uyomvusaphi? Usezimayini phansi emgodini eGoli. Uyomthandiswa kophela uthando. Zibophe ntombi, ungahambi uwa uvuka nje emzini kaVukayibambe. Awulikhiphi unani elokuthi, “sesingamane siphume uma kunjalo!” Ningcono nina ngoba niyimisila yabo nje, uma usuthunywe kuye, uyomgqolozela ezinhlamvini zamehlo ungacwayizi. Awuzenzi; yisithunywa! Uthunyiwe.

Into ehlekisa du, du, du, eyokuthi phela awuhlali uthandiswa. Kwenye ingane ungamthandiswa, kwenye umenyanyiswe kube ngumzondo. Lapha engakhona nje, kube sengathi kufe iqaqa uqobo lweqaqa. Ukuthandiswa nokwenyanyiswa kungebe nje kumyeni kuphela. Nansi intombi endala engunyokozala, ungayinyanyiswa ukuba kungafungwa kuthiwe ngamaloyo. Kwalani ukuba isalukazi sivimbe sekuthathwa izinduku kugudlwa ukhalo ukuba uhlanya sekungaba yilo olungasibhula ngeshoba lenkonkoni? Ungasizwa sithi: “Senithathe izinduku nithwele amakhanda nibabelephi? Umthetho wenu nizingane yini? Kanti impela nisakhasela eziko?”
Sivimba umhlahlo nje ngoba siyinkabi endala kwasona, sesiyifunde ivaliwe ukuthi akukho nolunci. Umalokazane uyaluziswa ngakumumethe. Ngenhliziyo siyagiya siyaqephuza seqa amangqeshe, siyagqabashiya.

Kuyothi kwenye ingane umlobokazi asithandiswe isalukazi esinguninazala kube yinqaba. Kube sengathi bangadla ndawonye, bachobane baze balale ndawonye ngisho ebusuku. Uyawazi amathe nolimi, ukuphela nje-ke? Leyo ngane ayikuconsa phansi kuninakhulu. Iyothi nje lungu kancane ngekhala ngokuconsa kwezinye. Ngisho isiphuma kwabo, ingabe yintombi, iyokwelukelwa yisona sandla hhayi futhi ngekhwani, ngencema yekhethelo yodwa. Ngisho sesibhonqa, sinameke udaqa nodaqa, into ethi nje ngibuke. Ngisho isiyaba intombi, yabe qede kuncincize izihlwele zingayivali imilomo ngothi lwazo. Umakoti abe yisilomo emzini ngisho endaweni jikelele ngento yamehlo abenzela yona; kanti naye wayenzelwa nguninakhulu ngokuzikhethela yena esanqume embilini kanina, yaqoma intombi lapho ithanda khona.

Lokhu kungedlulela ngisho enganeni encane. Kungaba yintombazanyana noma ngumfanyana. Usungade ubona njalo lowo oyithandiswayo esede eyibiza, ayidlalidlalise, ayiwotawote, ayigone, ayangayange, ayigcobagcobe, ayifunzafunze. Khona manjalo useyibelethe, baze bathi abambukayo cha phela, wena uthwele usibanibani, besho-ke lena aseyibelethe, hhayi lena asayithwele. Isimanga esokuthi ingane embi ayidlaliseki, kodwa uma usuthandisiwe yona, akukhathaleki, uyenza noma yini ibaba injalo ngisho igxaza amafinyila. “Lulukhuni lolu bizo kepha siyothini, savuma.” Kwazisholo umgcotshwa weNkosi ezithwalele isiphambano somnqamlezo.

See Also

Isikhathi esiningi umuntu osengene kulolu bizo uyayethi ekade aziwa ukuthi uzifela ngani ezintweni, guququ, akasakufuni nakukuzwa. Uyamuzwa usethi: “Kuvele kuphenduke inhliziyo ithi nenkenenke. Kuthi angibuyise manje uma ungiphathela, ngizwa noma ngibona amafutha. Angiphathi khona uma eseke athi ukud¬lula emlilweni. Anuka! Kuthi angithwale imikhono ekhanda …” Esho umuntu ekade engacushwa ngezicoficofi zogcobenele. Uyambona akasacushwa ngomgxabhiso qha. Bese besho abazaziyo bethi: “Uma kungashanga ixhiba lapha, kubhunqe indlu yokuphekela. Niyongibuza ningiphale ulimi.”

Basho njalo nje ingani sebembona umuntu esemningi enkoveni. Sengathi lingagxajiswa manje ithanga, acwenge ngoba selikude ukuvuthwa. Kwalani ukuthi ebehlose ukubonda isijingi, ibhodwe liphelele eziko lingasabondwanga? Sekudliwe ingqeke. Ukwenyula ibhodwe kungumkhuba omubi ngisho kwenziwa yindoda, ayikhulunywa uma kwenziwa yisimame. Kodwa kulokhu kuthi kufelwa phakathi okwebutho leNkosi, kodwa ebe edonswa ngendlebe okwenzayo ukuthi akozama ukuzithiba funa edlule. Ngisho kuthiwa ugxabhisa imifino, imbuya ikakhulukazi, kuvuthwa sekuvuthwa isinqe sebhodwe kwenye inkathi. Mnike izithelo, yena ufuna amaqabunga awashabadele, ambe izimpanjana, omadumbe, obhatata. Kazenzi; yisithunywa.

Ukuthandiswa nokwenyanyiswa kuhamba indima ende nenengcuphe kwenye inkathi. Kuyambiza okulesi simo ukuba abenevuso lokuzithiba ekwenzeni kwakhe. Ukuzithiba kozithwele nakothwelweyo luqobo, kubiza lukhulu kakhulu. Omunye umuntu engenyanyiswa utshwala, angabufuni ngisho iphunga labo. Uthole ukuthi lapha ekhaya, ubhekeke ukuba agaye yena siqu. Uyothini? Ubugaya enyanyiswa enjalo. Kokunye njalo athandiswe bona. Kuyobonakala ngokuba ehlale egwaqa nje lapha ekhaya. Izimbiza zihlale ziphihlika ingwebu nje. Ukuzithiba-ke kumbiza ekuthenini uma-ke ethandiswa bona, uzothi webani wakwabani, esabelephi lowo? Kokunye ungamthola esemfimfitha izinsipho, ephimisa, amfimfithe, ukhohlwe nje ukuthi ngoba sithi ngumsebenzi wabakokotshi nje lowo, sekumi kanjani manje? Kubi ukuthandiswa uma kuzokwedlulela kuze kuze kumeqe ukudla; ebese kuba ukuba ungene ungene shi. Sekuyoba ngongaphansi nongaphezulu ubugunqugunqu; kwazisholo ikhorasi lenkonzo lathi:
Thina sibambene nosathane
Ubugunqugunqu.

Yiqiniso yebo, elingelokothwe liphikwe leli lokuthi isilingo siyangenisa ngento encane wena wabona impethu yona ingena ngesilonda Bede lifike lakhe. Kusuke kungokunye uma owesimame esethandiswe waze wathandiswa ukuntongela. Ukuntongela-ke kunhlobo ningi: ukupilomba, owamakhala, intethe ngisho ukubangisana nezinkukhu mbala emthunzini wazo. Ungamuzwa ethi umuntu ngithandiswa iphunga legudu. Mahlayeni, mahlayeni, hha! Nangu esehlonzinga, ekhethakhetha, eseshukashuka esandleni. Sekonakele kwaphetha.
Abalokazana bayovumelana nami ukuthi ngokuthandiswa nje qha, sekungagezwa izandla, uchithwe namanzi lapha ekhaya. Kuthiwe kazalanga uzobanibanyana wabola amathumbu. Kuthiwe wathi uyathatha undodana, walanda ikhasi lomgqwabagqwaba uma kungenduku yombangandlala. Ingani nansi imithetho nenqubo yomndeni noma yakontu ethi:
“Njengoba ufika nje lapha ekhaya, awukakwenzi ukuthi, awukakudli ukuthi, awukangeni ekuthini.” Nanso-ke inkonzo okuyo isikukhombe khona kanye lapho kufakwe khona imigoqo. Uyeqe? Ungayeqi? Uzothini ukuyeqa ngoba ? Uzothini ukungayeqi ngoba …?
Kulapho-ke lapho uthola umlobokazi esephuma khona nembiza enomkhuba phakathi uma eyokukha amanzi. Ingani usethandiswe ukuthi, usethandiswe inyama, usethandiswe amasi. Uzowalokotha awathini lapha ekhaya? Usewavutshelwa ngumfana awathukuse ekwazini kwabo. Useyoze ayowadlela emthonjeni wona lana okumelwe angadlelwe phandle funa izinkomo zomnumzane zidabuke imibele. Usethandiswe inyama yenkukhu, yona.

Scroll To Top