Now Reading
Imilolozelo iwumpe ezindlebeni zengane
Dark Light

Imilolozelo iwumpe ezindlebeni zengane

Imilolozelo yizinkondlo ezisamculo. Umculo lo uvezwa iphimbo, nokuphindaphinda, nesigqi kanye nefanamsindo. Imvama imilolozelo isebenzisa amagama azwakala kamnandi ezindlebeni zolalele. La magama kwenye inkathi awabi nancazelo etheni; aqanjwa nje ukuthokozisa.
Ingacishe ibe mithathu imikhakha ebalulekile yokuhlunga imilolozelo. Kukhona leyo yokuthulisa izingane, kube khona eyokudlalisa izingane bese kuba khona leyo esetshenziswa yizo uqobo izingane uma zenza imidlalo yokuklolodelana. Sibonga uMnu Theunisson ngokucaphuna imilolozelo ethile encwadini yakhe ethi: Imilolozelo.

Eyokuthulisa izingane
Kwenye inkathi imilolozelo yokuthulisa izingane uma zikhala kuthiwa imidunduzelo. Imidunduzelo kumele ibe nezinhlamvu ezishelelayo, ezimnandi hhayi ezihlabayo. Phela izinhlamvu ezishelelayo yizo ezishushuzela ingane, ithule mhlawumbe ize ilale nokulala. Lezi zinhlamvu ezishelelayo ziyaphindaphindwa. Nephimbo lapho liya ngokuya lincipha ukuze ingane idunduzeleke. Ukuncipha kwezwi kuphelezelwa ukunensa kwesigqi. Imidunduzelo ivame ukubonakala ngamagama:

Lobo, owa, oya, lala, thula.

Lola malolo, lolo mntwana! Lola malolo, lobo mntwana! Lobo malolo, lobo mntwana! Lolo malolo, bolo mntwana!

Thula mntwana, Thula mntwana, Umam’ akekho, Uyotheng’ amabele EDand’ elikude.

Thula mntwana Mus’ ukulila,
Umama kakho, Umam’ uzobuya.
Nank’ amangebezana,
Enhla kwembiz’ enkulu,
Udl’ abe mabili, Ushiy’ abe mathathu. Ushiyel’ umntwana, Owa! Owa! Owa! Owa! Owa! Owa!

Thula wemntwana! Unyoko kaiimanga,
Walibala yingqobe kabhatata, Emahlangen’ abantu.
Thula wemntwana! Owa! Owa! Sh!

Thula mntwana! Mus’ ukukhala. Umam’ akekho, Uzofika.
Duduzel’ umntwana lo, Unani weNontombi? Duduzel’ umntwana lo, Thula mntwana!
Thula mntwana!

Oya, mamana! Intombi yamanoni,
Iyoze yejwayele, NakwaMkhi, venyana.
Ath’ unin’ ebonda,
ishwaphuluza, Ibek’ esekweni. Oya, Oya, Oya.

Thula mntanami,
Owa, owa
Thula mntanami,
Owa, owa

Mandinda nezwe lonke,
Mandinda nezwe lonke.

Eyokudlalisa ingane
Le milolozelo eyokudlala nje. Kungenzeka ishiwo unina wengane eqonde ukuyincokolisa noma ishiwo umzanyana. Ivama ukuba namagamana ahlekisayo.

Weselesele!
Wadl’ amas’ ami! Wawabek’ ethala Wath’ ukusuka, Wathi gxu! gxu! gxu!

Ge! Ge! Ge!
Inkom’ iyokh’ arnanzi, Umakot’ ugoyile.
Ikati liyapheka,
Lipheka nenj’ encane,
We mfana! Woza lapha,
Sikutshel’ izindaba
Zikayihlo benonyoko,

Amaleyisi!
Amaleyisi!
Amaleyisi!

Zasengwa, zasengwa, Demazana! Inyon’ edl’ amajuba.
Zasengwa, zasengwa, Demazana! Inyon’ edl’ amajuba.
Zasengwa, zasengwa, Demazana! Inyon’ edl’ amajuba.

We Makholwane!
Sifun’ uMakholwane,
Amas’ amtakababa
Wawadla, wawafafaza, Ngezindlela zikaNanana.

WeNongqanga! Woza siyotheza. Musa, angikuya, Ngagadwa yizife, Emazibukweni.
Lala lapha mfana; Kwagogo mfishane; Kwendlaliwe Fana; Ngokhukho lwencema Eduze kwegcema Ebelithungela,
Lapho kurulelwa, Intambo notshani.

Eshiwo yizingane uqobo lwazo
Le milolozelo iyizilandelo ishiwo yizo izingane uma zidlala zeneme. Ngamanye amazwi le milolozelo ingeminye yemidlalo yezingane. Ivamise ukuba ishiwo amaqembu amabili kumbe izingane ezimbili, ziyisho zidedelana. Nasezikoleni imbala abancane bayakhuthazwa ukuba bayihaye le milolozelo. Inokuklolodelana kokudlala.

See Also

We mfaz’ onganeno / ongaphesheya
We mfaz’ onganeno / ongaphesheya, wo! Uthi gigini na?
Ngithi gigi sidwaba.
Isidwaba yini na?
Ngingila fete, babuleleni na? Babulel’ iqaqa.
Baliyisa kwanoba?
Baliyisa kwaNogejegejana, Malamb’ udl’ ubulongwe. Abushiyel’ uba?
Abushiyel’ uNogejegejana. Nogejegejana kanandaba, Indab’ inoVolweni,
Yen’ owadl’ umuntu yedwa. Sikhumba sikaxamu,
Son’ esithi ngwengwe.

Sawubona dadewethu! Uvela ngaphi na?
Ngivel’ esigujaneni.
Wadlani na?
Ngadl’ isinambathi,
Singani na?
Singokhanjana.
Olunjani na?
Olumnyamana.
Awufung’ indaba zakhona. Ngifung’ umabhulaphasi,
Ubambo iwenyathikazi, Luze luthi khekhe.

We bafana!
We bafana!
Amathole aphi? Akonina.
Niyodlani?
Isinkwa sami. Obusimbephi?
Emva kwendlu kwaFosho. UFosho angakushayi yini? Ngenduku yakhe,
Egoci,
Egocizamagoci.

Makoti muni yena Odla amasi,
Athi adliwe uye, Athi adliwe yimbulu,
Imbulu iphike, Ilandule,
Ithi yeshe! yeshe! Yeshe, Makoti.

Sawubona, Wethu!
Sawubona, Wethu! Yebo, Wethu!
Uphumaphi na? KwaTshekana. Wadlani khona? Isinambathi.
Singani na?
Ngomcengezana Abantu pho?
Musa nje,
Ungiphathele uvemvane, Olumabala azibhadu.
Ngathi ngithi ngiyaluthinta. Lwazekezela lwagijima, Emagangeni utsheketsheke! Ushishilishishi imbuz’ emnyama, Uphondo lwayo umpijolo.
Hayi! ngeke ngiye khona, Ngagadulwa yizife.
Ngaphuma ngingila, yangangoxamu, Xamu lahoqoza, iziziba zinde, Emazibukweni. Nombuzi vuka! Ngivuke kanjani?
Ngibulelwe njena abafana. Abafana baphi?
BakwaThithi. Thithi muphi? Ushay’ inganyana,
Yaze yavela ngomlenze.
Ngaphi nendawo?
Khan’ esizibeni.
Bahla! Bahla!! Bahla!!!
Obani laba?
Obani laba?
Omakhazana.
Baphumaphi bona?
Baphum’ eSambunqa. Isiziba saseSambunqa, Asigezwa ngabanje;
Sigezwa izinyandezulu; Zon’ ezishay’ inyamazane. Kukhungel’ emadevini; Kuhambe kuyikazela
Amasele, dekle!
Isibankwa dekle!
Bhaletsheni! Bhaletsheni! AbakwaMjiyane.

We mfana! Gqu
We mfana! Gqu!
Aph’ amathole? Gqu! Akonina. Gqu.
Pho sodlani? Gqu! Umgqashamba, Gqu! Athin’ umame lo? Gqu! Indlu yakhe le, Gqu! Egcwele amaphela, Gqu! Thath’ elinye, Gqu! Igwababa, Gqu!
Uthol’ isisila, Gqu! Samabele, Gqu!
Sona siphul’ umhlathi, Gqu! Wo!
Safa yindlala, Gqu!
Nhloyile! Nhloyile!
Nhloyile! Nhloyile! Nhloyile kaGelegele! Uphetheni ngomlomo?
Ngipheth’ amas’ omntwana. Uwayisa kubani?
Ngiwasa kuZancenge, Ancenge kancinyane, Athi ngci ngci!
Ame ngeguma, Lakwamnewabo, Athi umnewabo, Ngena laph’endlini. Ngabe ngiyangena Kunukani phela? Kunuk’ izijeje. Zobani phela?
Ezabayeni.
Bafike nini?
Bafik’ izolo. Nabahlabisani?
Sabahlabis’ ucilo.
Ucilo bamenqaba,
Baqond’ imvubu,
Yona nyam’ enkulu,
Badle baphelele, NoNtembuzane; Ntembuzane vosho! Ntembuzane vosho! vosho!

Yebuya Hobhe!
Yebuya hobhe! Uya uphetheni?
Ngiya ngipheth’ inyama. Uya kuyosaphi?
Ngiya kuyos’ endle. Ekhaya kunani? Ngesaba obaba. Baya kukwenzani? Baya kungephuca. Bakhohl’ udevu lomunt’ omdala. Ngiyalwesaba. LunjengoBholoba, Ehlez’ efusini.
Ethi maye, maye, Kazi ngoshonaphi, Ngoshona kubaba, EMgungundlovu. Bangiph’ ucwephe; Lukhuhl’ izilwane, ZakwaMasasasa. Masasasa vuka! Ngivuke kanjani? Ngibulewe njena. Amakhwenkwe. AkwaThabethe. Thabethe muphi? Yena lowo,

Oshay’ inkomo idindilize, KwezikaNkeshe. Nkeshe yini le? Umsila wenja Uyanuka,
Uthi khu, khu, khu.

  • Umbhali ngu JB Hlongane , Amava OHlanga ( 1997)
Scroll To Top